رشته پلو قیسی اردبیل یکی از پلوهای خوشعطر و متفاوت آشپزی آذری است که ترکیب جذابی از برنج، رشته پلویی، قیسی، پیازداغ، کره، زعفران و دارچین را در کنار هم قرار میدهد. طعم این غذا بهطور طبیعی متمایل به شیرینی و ملس است و قیسی در کنار عطر دارچین و زعفران، شخصیت اصلی آن را میسازد. در برخی دستورهای اردبیلی، گوشت چرخکرده یا گوشت خورشتی نیز به شکل گوشت قلقلی یا تکهای در کنار رشته پلو سرو میشود، اما نسخه بدون گوشت هم تهیه میشود و برای آن دسته از غذاهای محلی آذری کاملاً شناختهشده است.
یکی از نکات جذاب این غذا، روش استفاده از قیسی است. قیسی را معمولاً کمی خیس میکنند، سپس با کره و پیازداغ تفت میدهند و همراه با دارچین و زعفران یا در بعضی دستورها مقدار کمی شکر آماده میکنند. این مخلوط میتواند لابهلای برنج و رشته قرار بگیرد یا در زمان سرو روی غذا ریخته شود.
رشته پلو قیسی برای فصلهای سرد سال انتخاب بسیار مناسبی است و میتواند هم به شکل یک غذای ساده خانوادگی و هم به صورت یک پلوی مجلسی با گوشت قلقلی، زعفران و خلال پسته سرو شود.
پاسخ سریع
رشته پلو قیسی اردبیل چیست؟
پلویی محلی با برنج، رشته پلویی و قیسی است که با پیازداغ، کره، دارچین و زعفران طعمدار میشود.
آیا رشته پلو قیسی اردبیل گوشت دارد؟
نسخههای مختلفی وجود دارد. برخی بدون گوشت هستند و برخی با گوشت چرخکرده، گوشت قلقلی یا گوشت خورشتی تهیه میشوند.
طعم آن شیرین است؟
معمولاً طعمی ملس و متمایل به شیرینی دارد، اما میزان شیرینی را میتوان با مقدار قیسی و شکر تنظیم کرد.
قیسی را داخل برنج میریزند یا روی آن؟
هر دو روش رایج است؛ میتوان قیسی را لابهلای برنج دم کرد یا بعد از دم کشیدن روی غذا قرار داد.
رشته پلو قیسی برای چند نفر است؟
مقدارهای این دستور برای ۴ نفر در نظر گرفته شده است.
رشته پلو قیسی اردبیل چیست؟
رشته پلو یکی از پلوهای قدیمی و محبوب آشپزی ایرانی است و در مناطق مختلف کشور با مواد و روشهای متفاوتی تهیه میشود. در نسخه آذری و اردبیلی، قیسی یکی از موادی است که میتواند به این پلو اضافه شود و ترکیبی شیرین، معطر و متفاوت ایجاد کند.
در دستورهای مرتبط با اردبیل، ترکیب برنج و رشته پلویی با قیسی، کره، پیازداغ، دارچین و زعفران دیده میشود. بعضی دستورها گوشت را نیز به غذا اضافه میکنند، در حالی که در برخی نسخههای آذری گوشت حذف میشود.
به همین دلیل، رشته پلو قیسی را نباید غذایی با یک دستور کاملاً ثابت دانست. حتی در منابع مختلف، نسخههای بدون گوشت و گوشتی در کنار هم دیده میشوند.
رشته پلو قیسی اصالتاً متعلق به کجاست؟
رشته پلو قیسی در منابع آشپزی بهعنوان غذایی محلی در مناطق آذربایجان معرفی شده و نسخه اردبیلی آن نیز شناختهشده است. در برخی منابع، این غذا مشخصاً بهعنوان «رشته پلو با قیسی اردبیلی» معرفی شده و در دستورهای دیگر از آن بهعنوان غذای محلی آذربایجان شرقی و غربی یاد شده است.
بنابراین بهتر است این غذا را در چارچوب آشپزی آذری و بهویژه نسخه اردبیلی معرفی کنیم، نه اینکه ادعا کنیم فقط یک شهر یا یک خانواده دستور قطعی آن را در اختیار دارد.
در اردبیل نیز پلوهای ترکیبی با میوههای خشک مانند قیسی و کشمش جایگاه ویژهای در آشپزی محلی دارند و غذاهای مشابه با تفاوتهای جزئی در شهرهای آذریزبان دیده میشوند.
مواد لازم برای رشته پلو قیسی اردبیل
مقدارهای زیر برای ۴ نفر مناسب است.
| مواد اولیه | مقدار |
|---|---|
| برنج ایرانی | ۳ پیمانه |
| رشته پلویی | حدود ۱ پیمانه |
| قیسی | ۱۵۰ تا ۲۰۰ گرم |
| پیاز | ۲ عدد متوسط |
| کره | ۵۰ تا ۷۵ گرم |
| زعفران دمکرده | ۲ تا ۳ قاشق غذاخوری |
| دارچین | ۱ قاشق چایخوری |
| زردچوبه | ½ قاشق چایخوری |
| فلفل سیاه | به مقدار لازم |
| نمک | به مقدار لازم |
| شکر | ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری، اختیاری |
| روغن | به مقدار لازم |
| گوشت چرخکرده | ۲۵۰ تا ۳۰۰ گرم، اختیاری |
| خلال پسته یا بادام | برای تزئین، اختیاری |
در برخی دستورهای رشته پلو قیسی، برگه زردآلو نیز در کنار قیسی استفاده میشود و مقدار شکر بسته به میزان شیرینی مورد نظر تغییر میکند.
برای رشته پلو قیسی چه برنجی انتخاب کنیم؟
بهترین انتخاب، برنج ایرانی دانهبلند با عطر مناسب است.
برنج نباید بیش از اندازه نرم باشد؛ چون علاوه بر پخت اولیه، رشته نیز همراه آن وارد آب جوش میشود و بعد همه مواد دوباره دم میکشند.
برنجی که دانههای آن در زمان آبکش شدن هنوز کمی سفت هستند، برای این غذا مناسبتر است.
اگر از برنجی استفاده میکنید که سریع نرم میشود، زمان آبکش کردن را کمی زودتر در نظر بگیرید.
چه رشتهای برای رشته پلو مناسب است؟
برای این غذا باید از رشته پلویی استفاده کنید، نه رشته سوپ یا رشتههای معمولی.
رشته پلویی هنگام پخت باید شکل خود را حفظ کند و بافت آن در کنار برنج مشخص باشد.
یک نکته مهم این است که رشته معمولاً کمی شور است؛ بنابراین مقدار نمک آب برنج را کمتر از حالت عادی در نظر بگیرید. این نکته در دستورهای اردبیلی رشته پلو نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
انتخاب و آماده کردن قیسی
قیسی بخش مهمی از طعم این غذاست.
قیسیهایی انتخاب کنید که:
- رنگ طبیعی داشته باشند.
- بیش از حد خشک و سفت نباشند.
- بوی ماندگی ندهند.
- خیلی ترش یا خیلی شیرین نباشند.
- ظاهر سالم و بدون کپک داشته باشند.
قیسی را با آب ولرم بشویید.
اگر قیسی خشک است، حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در آب ولرم قرار دهید تا کمی نرم شود.
سپس آب آن را کاملاً بگیرید.
قیسیهای خیلی بزرگ را میتوانید از وسط نصف کنید.
آماده کردن پیازداغ
پیازها را خلالی نازک خرد کنید.
مقداری روغن داخل تابه بریزید و پیاز را با حرارت متوسط تفت دهید تا طلایی شود.
زردچوبه را اضافه کنید و کمی تفت دهید.
پیاز نباید بسوزد؛ چون تلخی پیازداغ میتواند شیرینی و عطر قیسی را خراب کند.
برای این غذا، پیازداغ طلایی و کمی کاراملی نتیجه بسیار خوبی میدهد.
آماده کردن قیسی
در همان تابه یا تابهای جدا، کره را با حرارت ملایم ذوب کنید.
قیسیهای خیسخورده و آبگرفته را اضافه کنید.
قیسی را حدود ۲ تا ۳ دقیقه تفت دهید.
سپس مقداری از پیازداغ، کمی دارچین و در صورت تمایل مقدار کمی شکر اضافه کنید.
اگر قیسی خودش شیرین است، شکر را حذف کنید.
زعفران دمکرده را در پایان اضافه کنید و بعد از چند لحظه حرارت را خاموش کنید.
در برخی دستورها قیسی با کره، شکر، پیازداغ، زردچوبه و فلفل تفت داده میشود و سپس در کنار برنج قرار میگیرد.
طرز تهیه رشته پلو قیسی اردبیل مرحلهبهمرحله
مرحله اول؛ خیس کردن برنج
برنج را چند بار بشویید.
آن را با آب و مقدار مناسبی نمک خیس کنید.
حدود یک تا دو ساعت خیساندن برای برنج ایرانی مناسب است.
اگر برنج شما به زمان بیشتری برای خیساندن نیاز دارد، میتوانید آن را بیشتر خیس کنید.
مرحله دوم؛ آماده کردن آب جوش
قابلمه بزرگی را پر از آب کنید و روی حرارت قرار دهید تا کاملاً بجوشد.
مقداری نمک به آب اضافه کنید، اما در این مرحله نمک را کمتر از مقدار معمول بریزید؛ چون رشته پلویی نیز نمک دارد.
مرحله سوم؛ پخت اولیه برنج
برنج خیسخورده را داخل آب جوش بریزید.
اجازه دهید برنج چند دقیقه بجوشد.
زمان دقیق به نوع برنج بستگی دارد.
وقتی دانه برنج بیرون آن نرم ولی مرکز آن هنوز کمی سفت بود، زمان اضافه کردن رشته است.
مرحله چهارم؛ اضافه کردن رشته
رشته پلویی را به برنج اضافه کنید.
بهآرامی هم بزنید تا رشتهها خرد نشوند.
رشته معمولاً زمان زیادی برای پخت نیاز ندارد.
پس از چند دقیقه، برنج و رشته را با هم آبکش کنید.
برنج باید کمی زندهتر از برنج معمولی آبکش شود، زیرا قرار است در مرحله دم کشیدن دوباره بپزد. این روش در دستورهای رشته پلو قیسی اردبیلی نیز توصیه شده است.
مرحله پنجم؛ آماده کردن قابلمه
کف قابلمه مقداری روغن بریزید.
میتوانید برای تهدیگ از سیبزمینی، نان یا برنج استفاده کنید.
اگر میخواهید طعم غذا سادهتر و سنتیتر باشد، تهدیگ نان یا سیبزمینی انتخاب مناسبی است.
مرحله ششم؛ لایهچینی برنج و قیسی
مقداری از برنج و رشته را داخل قابلمه بریزید.
کمی از مخلوط قیسی و پیازداغ را روی آن قرار دهید.
کمی دارچین و زعفران اضافه کنید.
دوباره برنج و رشته بریزید.
این کار را لایهلایه ادامه دهید تا مواد تمام شوند.
در منابع مربوط به رشته پلو قیسی نیز دو روش برای استفاده از مواد دیده میشود: قرار دادن قیسی لابهلای برنج یا دم کردن برنج بهصورت جداگانه و قرار دادن قیسی روی آن هنگام سرو.
مرحله هفتم؛ دم گذاشتن
چند سوراخ در سطح برنج ایجاد کنید.
مقداری کره آبشده یا روغن روی برنج بدهید.
درب قابلمه را با دمکنی بپوشانید.
ابتدا چند دقیقه حرارت را متوسط کنید تا بخار ایجاد شود.
سپس شعله را کم کنید و اجازه دهید رشته پلو بهآرامی دم بکشد.
حدود ۴۵ تا ۶۰ دقیقه زمان مناسبی است، اما زمان دقیق به مقدار برنج و نوع قابلمه بستگی دارد.
مرحله هشتم؛ آماده کردن برنج زعفرانی
بعد از دم کشیدن، مقداری از برنج را جدا کنید.
آن را با زعفران دمکرده مخلوط کنید.
این برنج زعفرانی را برای تزئین روی دیس استفاده کنید.
مرحله نهم؛ سرو
رشته پلو را داخل دیس بکشید.
قیسیهای باقیمانده را روی برنج قرار دهید.
برنج زعفرانی را نیز روی غذا بریزید.
در صورت تمایل، مقداری خلال پسته یا بادام اضافه کنید.
اگر نسخه گوشتی درست کردهاید، گوشت قلقلی را در کنار یا روی پلو قرار دهید.
رشته پلو قیسی با گوشت قلقلی
یکی از مدلهای مجلسی رشته پلو قیسی، استفاده از گوشت قلقلی است.
برای تهیه آن:
گوشت چرخکرده را با پیاز رندهشده و آبگرفته، نمک، فلفل و زردچوبه مخلوط کنید.
مواد را خوب ورز دهید.
گوشت را به شکل قلقلیهای کوچک درآورید.
قلقلیها را در مقدار کمی روغن سرخ کنید.
میتوانید آنها را در کنار غذا سرو کنید یا هنگام لایهچینی، بخشی از آنها را بین برنج قرار دهید.
در برخی دستورهای اردبیلی، گوشت چرخکرده در کنار قیسی و رشته پلو استفاده شده است، در حالی که برخی منابع نیز اشاره میکنند که نسخههای آذری میتوانند بدون گوشت باشند.
رشته پلو قیسی با گوشت تکهای
اگر گوشت قلقلی دوست ندارید، میتوانید از گوشت خورشتی استفاده کنید.
گوشت را با پیاز، زردچوبه و فلفل تفت دهید.
مقداری آب اضافه کنید و اجازه دهید گوشت کاملاً نرم شود.
در پایان مقداری زعفران اضافه کنید و اجازه دهید آب گوشت تقریباً کشیده شود.
گوشت را میتوانید هنگام سرو کنار رشته پلو قرار دهید.
این مدل در دستورهای اردبیلی نیز دیده میشود.
آیا رشته پلو قیسی باید شیرین باشد؟
نه لزوماً.
قیسی خودش شیرینی طبیعی دارد و اگر مقدار آن زیاد باشد، ممکن است غذا به اندازه کافی شیرین شود.
اگر قیسی شیرین و گوشتی باشد، حتی میتوانید شکر را کاملاً حذف کنید.
اگر قیسی ترش است و میخواهید طعم ملستری داشته باشید، مقدار کمی شکر اضافه کنید.
بهتر است شکر را یکباره زیاد نریزید.
ابتدا مقدار کمی اضافه کنید، قیسی را بچشید و سپس در صورت نیاز مقدار آن را افزایش دهید.
راز خوشمزه شدن رشته پلو قیسی
قیسی را بیش از حد سرخ نکنید
قیسی بافت نرمی دارد و حرارت زیاد میتواند آن را خشک و سفت کند.
دارچین را کنترل کنید
دارچین باید عطر غذا را کامل کند، نه اینکه طعم قیسی و زعفران را بپوشاند.
زعفران را در پایان تفت قیسی اضافه کنید
این کار کمک میکند عطر زعفران بیشتر حفظ شود.
رشته را زیاد نپزید
رشته اگر بیش از حد در آب جوش بماند، هنگام دم کشیدن له میشود.
نمک را کنترل کنید
رشته پلویی ممکن است خودش شور باشد، بنابراین نمک آب برنج را کمتر از حد معمول استفاده کنید.
اگر رشته پلو خیلی شیرین شد
اگر شکر زیادی اضافه کردهاید، چند راه برای متعادل کردن غذا وجود دارد.
مقداری برنج ساده و بدون قیسی به غذا اضافه کنید.
میتوانید مقدار قیسی شیرین را کاهش دهید.
همچنین سرو غذا با گوشت قلقلی بدون طعم شیرین، تعادل خوبی ایجاد میکند.
بهتر است برای جبران شیرینی، مقدار زیادی نمک اضافه نکنید.
اگر قیسی سفت شد
احتمالاً قیسی بیش از حد خشک بوده یا مدت کافی خیس نخورده است.
دفعه بعد قیسی را قبل از تفت دادن حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در آب ولرم خیس کنید.
در زمان تفت نیز فقط حرارت ملایم استفاده کنید.
اگر برنج و رشته شفته شد
علت اصلی معمولاً پخت بیش از حد در مرحله آبکش کردن است.
برنج را باید زمانی آبکش کنید که هنوز مغز آن کمی سفت باشد.
رشته نیز نباید مدت زیادی در آب جوش بماند.
همچنین هنگام دم کشیدن، آب اضافی روی غذا نریزید.
اگر رشتهها خرد شدند
رشته پلویی ظریف است.
هنگام اضافه کردن آن به آب برنج و همچنین هنگام آبکش کردن، مواد را با فشار زیاد هم نزنید.
رشته را فقط به اندازهای مخلوط کنید که بین دانههای برنج پخش شود.
اگر غذا بیش از حد خشک شد
مقداری کره یا روغن روی برنج بدهید.
اگر هنوز غذا دم نکشیده است، میتوانید چند قاشق آب یا آب برنج روی آن بریزید.
اما بعد از کامل شدن پخت، آب زیاد اضافه نکنید چون بافت برنج را خراب میکند.
رشته پلو قیسی بدون گوشت
نسخه بدون گوشت برای کسانی که طعم سادهتر غذا را دوست دارند، انتخاب بسیار خوبی است.
در این مدل، ترکیب اصلی عبارت است از:
- برنج
- رشته پلویی
- ق

